Op recept

Toegevoegd op 12 november 2025

Mijn ontdekkingsreis naar het verbinden van culturen begon bij de nestor van de oude muziek, Jordi Savall. Halverwege de zestiger jaren haalde hij de lang vergeten viola da gamba, de voorloper van de huidige cello, uit de mottenballen en zette hij de renaissance van de oude Spaanse muziek in gang. Maar hij is minstens zo belangrijk voor het samenbrengen van musici van over de hele wereld. Van de meer dan tweehonderd CD’s die ik heb van deze mastodont bestaat misschien de helft uit projecten waarbij hij de verbintenis van verschillende culturen expliciet onder de aandacht brengt. Ik heb in de loop der jaren circa vijftig afleveringen voor de radio over hem gemaakt en die zijn deels terug te beluisteren op www.concertzender.nl.

Ik wil je hier graag voorzichtig kennis laten kennismaken met zijn muziek via het nummer Uskudar. Dit lied stamt uit de Ottomaanse tijd en is door het hele Midden-Oosten en de Balkan verspreid. In deze uitvoering hoor je een grote groep van internationale musici, allemaal in hun eigen versies (Grieks, Arabisch, Hebreeuws, Armeens, Ladino). Op 06:04 is er een kort intermezzo met het lied Durme, hermosa donzella, een van de meest bekende ladino liederen. Op 09:00 min. hoor je het tutti ensemble. Ik vind dit een van de meest aangrijpende en indrukwekkende voorbeelden van musici die verbinden. Niet voor niets zijn Jordi Savall en zijn in 2011 overleden vrouw Montserrat Figueras in 2008 door de VN benoemd tot Artists for Peace. En dan te bedenken dat wij op de lagere school als onwetende kinderen deze melodie al zongen met de tekst “Daar gaat mijn vriendje Mustapha”. Het waren andere tijden zullen we maar zeggen en wat mij betreft zijn al deze musici mijn echte vriendjes!

Toegevoegd op 21 november 2025

Het Holland Baroque is een Nederlands barokensemble opgericht door de zussen Judith (viool) en Tineke Steenbrink (clavecimbel, orgel) en heeft in haar twintigjarig bestaan een bijzondere reputatie opgebouwd. Het is niet alleen een plek waar jonge musici de kans krijgen om ervaring op te doen, het is ook een ensemble dat gespecialiseerd is in het over de grenzen kijken. Zo heeft het onder andere samengewerkt met trompettist Erik Vloeimans, de Drentse zanger Daniël Lohues, componist Reinbert de Leeuw, theatergezelschap Orkater en ga zo maar door. Het zijn dus echte allesvreters. Een zeer bijzondere samenwerking is die met de uit China afkomstige Wu Wei, een bespeler van de sheng. Dit is een traditioneel Chinees blaasinstrument, het heeft veel weg van een mondharmonika en wordt gezien het gebruik van de zogenaamde doorslaande tongen gezien als de voorloper van de accordeon. Er is op internet veel materiaal te vinden van het Holland Baroque met Wu Wei, maar hier wil ik graag wijzen op het stuk La Folia dat zij gezamenlijk uitvoeren. Dit is een uit Portugal afkomstige dansvorm die in de barok razend populair was. Ongeveer alle componisten uit die periode hebben wel hun eigen versie gemaakt van dit basisthema. Het werd vooral ook gezien als een soort proeve van bekwaamheid van de solist. Hier laat Wu Wei zich op zijn best zien en geniet van de prachtige variaties die hij hier speelt.

Toegevoegd op 30 november 2025

Een van de grootheden uit de Bretonse muziek is violist Jacky Molard die de spil is in tal van groepen en projecten in Bretagne. Hij is een van de vele musici daar die samenwerkingen aangaat met mensen uit andere culturen. Ik denk dat dit te maken heeft met een sterk identiteitsbewustzijn onder veel Bretonners. Er leeft onder hen al lang een gevoel van achterstelling in Frankrijk en hebben altijd moeten vechten voor hun eigen taal en cultuur die in veel opzichten sterk afwijkt van de Franse. Associatie en solidariteit met andere volken en minderheden is dan dichtbij.

Een van de samenwerkingen die Molard is aangegaan is die met de Malinese zangeres Founé Diarra. Met haar geweldige krachtige stem en fysieke performance is zij een soort evenknie van Molard. Met haar trio vult ze het kwartet van Jacky Molard aan en dat resulteert bijvoorbeeld in het nummer N’Diale. Het heeft zowel kenmerken van de repetitieve, verhalende muziek uit West-Afrika als die van de Bretonse muziek. En ook een groot genot om deze zeven mensen op één podium te zien staan!

Toegevoegd op 30 november 2025

Voor mensen die af en toe eens over de muur kijken is Ibrahim Maalouf zeker geen onbekende. Deze Frans-Libanese trompettist en componist is een spetterende persoonlijkheid die live zalen op zijn kop weet te zetten. En hij is ook iemand die continu de samenwerking zoekt met musici uit andere landen en op zijn speciale trompet zelfs kwarttonen kan spelen. Ik wil hier graag twee voorbeelden laten horen van zijn brede interesse.

Het eerste is een uitvoering met het duo Amadou & Mariam. Dit zijn twee megasterren afkomstig uit Mali en zij worden ook wel The Blind Couple from Mali genoemd. Ook zij staan garant voor opwindende liveshows. Luister naar dit swingende nummer dat zij voor een kolkende zaal uitvoeren.

Ik heb al eerder uitgelegd dat Bretonners graag de samenwerking zoeken met musici uit andere landen en culturen. In dit geval is dat dus met Ibrahim Maalouf, of is het andersom? Wat je hier gaat horen is een traditonele Bretonse dans met een zogenaamde bagad. Dit is een muziekgroep die bestaat uit hordes bombardes, doedelzakken en slagwerk die je nog altijd in Bretagne op festivals et cetera tegenkomt, echt spectaculair en het past als een jas bij Maalouf die van elk optreden een feestje maakt!   

Toegevoegd op 17 december 2025

Wie Turkije en Armenië zegt denkt misschien meteen aan de discussie die speelt over de genocide van begin twintigste eeuw op de Armeense bevolking. Tot op de dag van vandaag blijft de Turkse overheid dit ontkennen en is het een voortdurend welles-nietes getouwtrek tussen de landen. Twee mensen die totaal geen last hebben van vijanddenken zijn de Turkse sazspeler Emre Gultekin en de Armeense dudukspeler Vardan Hovanissian. Zij hebben al jaren een innige samenwerking en bewijzen dat hun muziekculturen dezelfde wortels hebben en er geen obstakels zijn voor dialoog, eerder het tegendeel. In het stuk Adana horen we de intens melancholische duduk (sterk verwant aan de Turkse mey) met een tanbur, een klassiek Turks instrument dat talloze microtonen kent. In het nummer Vard Siretsi wordt het tempo licht opgevoerd waarbij dansliefhebbers ook aan hun trekken komen. Het is goed om te zien dat er in het geval van dialoog nooit verliezers, maar alleen maar winnaars zijn!  

Toegevoegd op 17 december 2025

Als er één groep musici is in Nederland die over de grens kijkt is dat wel het Nederlands Blazersensemble, een verzameling blazers afkomstig uit alle grote Nederlandse orkesten. Bij het grote publiek is het NBE vooral bekend van de jaarlijkse nieuwjaarsconcerten in het Concertgebouw, maar het is oneindig veel meer dan dit. Het nodigt sinds jaar en dag musici van over de hele wereld uit, inclusief asielzoekers uit Nederlandse azc’s, om samen mee te spelen. De lijst is zo oneindig groot dat een keuze hieruit maken onmogelijk is. Ik zal zo nu en dan een van hun samenwerkingen onder de aandacht brengen, deze keer die met de Tsjechische violiste, stemkunstenares en actrice Iva Bittova. Ik heb haar ooit in de Stadsschouwburg van Groningen zien optreden, zij alleen lopend door de zaal met slechts haar viool en stem, wat een indrukwekkende verschijning. Luister hier naar het nummer Divna slecinka en proef een tipje van haar ‘gekte’ en neem de moeite om meer werk van haar op te zoeken. Bijvoorbeeld het nummer Sto let dat je vooral moet zien, wat een absurditeit en kracht!  

Toegevoegd op 31 december 2025

Een van de grootste reuzen uit de Belgische wereldmuziek is ongetwijfeld de supersympathieke violist Wouter Vandenabeele.   Er zijn weinig muzikanten die met zoveel inzet en enthousiasme bijna continu muzikanten van over de hele wereld uitnodigt om muziek mee te maken. Het is te veel om bij te houden en ik heb daarom helaas een kleine keuze moeten maken. Een van zijn projecten die hij heeft opgezet is die met de naam Hiraeth, een groot collectief van muzikanten uit talloze landen zoals Griekenland, Irak, Spanje, Italië, Albanië, de Verenigde Staten en België natuurlijk. In dit fragment stelt hij de leden van deze groep voor aan het publiek, maar wil je ze horen spelen ga dan naar het nummer Lule Lule en constateer dar Wouter vooral niet stilzittend kan spelen! 

Toegevoegd op 31 december 2025

Zet een Bulgaar (Dimitar Gougov), een Mongool (Dandarvaanchig Enkhjargal) en een Fransman Fabien Guyot) bij elkaar en je krijgt het krankzinnige dynamische trio Les Violons Barbares. Lang geleden toen ik ze voor de eerste keer live zag spelen viel ik van mijn stoel, drie jonge mensen die de zaal helemaal plat speelden. Veel vreemder dan dit ga je het bijna niet krijgen. Hier komen twee strijkinstrumenten uit totaal verschillende muziekculturen bij elkaar, de Bulgaarse gadulka en de Mongoolse morin khoor en ook nog een virtuoze percussionist die de hele boel nog eens extra opzweept. Het wordt afgemaakt met geweldige zang, let daarbij vooral op de boventoonzang. Luister eerst maar eens naar Barbar Rock (de titel zegt het al) en Djore Dos. Heb je nog energie over, ga dan naar nog zo’n bijzondere opname. Hier worden ze aangevuld door de vermaarde Franse jazzviolist Didier Lockwood en Guo Gan op de erhu, een tweesnarige Chinese viool. Oordeel zelf!  

Toegevoegd op 14 januari 2026

Het Franse ensemble Le Baroque Nomade is een van de vele jonge barokorkesten die kiest voor vernieuwing. Onder leiding van fluitist Jean-Christophe Frisch ontwikkelde het ensemble het concept van nomadische barok, werkend aan historisch bewezen ontmoetingen tussen Europese barokmuziek en niet-Europese muziek. Zij werken daarbij samen met traditionele muzikanten uit diverse landen zoals China, Japan en Arabische landen. Neem een stuk als Divertissements Chinois waarin Chinese volksmuziekinstrumenten naast de traditionele West-Europese barokinstrumenten worden gebruikt. Verschillende muziekculturen gaan vrijwel naadloos in elkaar over. Of neem het stuk La Nouba rêvée du Roi Soleil. Hier raken de westerse barok en een Tunesische nouba, een Arabische muziekvorm, elkaar.   

Toegevoegd op 14 januari 2026

Het The Boston Camerata is een al decennialang bestaand Amerikaans-Europees ensemble dat zijn sporen ruimschoots heeft verdiend in de oude muziek. Ook dit is weer zo’n groep musici die alle hoeken van de wereld afspeurt naar bijzondere muziek en samenwerkingen. Het jaar 1492 is daar belangrijk in. In dit jaar verdrijft het katholieke koningspaar Ferdinand en Isabella de laatste Moren uit Spanje (Granada). Hiermee komt een einde aan eeuwenlange culturele en religieuze bloeiperiode waarin joden, christenen en moslims vreedzaam naast elkaar leefden en hun muziektradities deelden. In het in het Arabisch gezongen nuba hoor je de typerende Arabo-Andalusische muziekstijl uit die tijd.              In datzelfde 1492 ‘ontdekt’ Columbus Amerika en dat is het begin van het kolonialisme waarin het Westen de halve wereld annexeert en zijn wil oplegt. In deze ‘Nieuwe Wereld’ mengen de Spaanse renaissancemuziek en de inheemse muziekstijlen zich langzamerhand met elkaar. Een mooi voorbeeld hiervan is de 17^e eeuwse Mexicaanse guaracha Convidando esta la noche die hier samen wordt uitgevoerd met Les Fleurs des Caraïbes.